Bir Akvaryumun Yapılışı
Dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde oldukça fazla sayıda akvaryum meraklısının var olduğu tahmin edilmektedir. Örneğin, ABD`lerinde tatlı su akvaryumuna sahip olanların sayısı 9,2 milyon, deniz akvaryumu sahiplerinin sayısı ise 730 000 olduğu bildirilmektedir. Bu kadar geniş bir kitleye hitap eden akvaryum konusu günümüzde dünyanın birçok ülkesinde su ürünleri yetiştiriciliği açısından önemli bir sektör konumundadır. Akvaryum içerisine konulan bitki, balık, yem, suyu düzenleyici malzemeler, dekorasyon gibi bir çok konu, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ticari açıdan önemli bir yer edinmiştir.
Öyle ki, ekonomik açıdan güçlü olmayan tropik iklimli ülkelerdeki pek çok insan, doğadan yakalayarak veya yetiştiriciliğini yaparak akvaryum balıklarını dış ülkelere pazarlama yoluyla önemli bir gelir kaynağı elde edebilmektedir. Akvaryum balıkları ithalatı dünya genelinde toplam 659 milyon dolardır. Bu değere taşıma giderleri de eklendiğinde bulunan değer 1 milyar doları aşmaktadır (1 002 062 000$). Ayrıca bütün bunlara akvaryum malzemeleri, yem, filtreler, tanklar, süs malzemeleri, yardımcı yayınlar vs. katıldığı zaman akvaryum sektöründe dünya çapında dönen para miktarının 30 milyar dolar dolayında olduğu (30 355 245 000$) tahmin edilmektedir.
Ülkemizde de süs balıkları yetiştiriciliği ile uğraşan irili ufaklı bir çok işletme kurulmuştur. Örneğin, İzmir`de ürettiği tropikal akvaryum balıklarını yurt içinde ve dışında pazarlayan büyük bir işletme kurulu bulunmaktadır. 3000 metrekare kapalı, 2000 metrekare seradan oluşan bu çiftlikte 60 değişik türde balık üretilmekte olup, aylık üretim kapasitesi 250.000 adeti bulmaktadır...
Akvaryumu tanımlamak gerekirse; başta balık olmak üzere, su bitkisi, omurgasızlar, amfibyumlar, deniz memelileri ve sürüngenler gibi suda yaşayan canlıların sergilenmesi amacıyla kullanılan içi su dolu, ön kısmı ya da her tarafı şeffaf yapılardır. Bu tanıma uygun bir akvaryum oluştururken bazı konular hakkında da bilgi sahibi olmak gerekmektedir. Örneğin; akvaryumun fiziksel tasarımı, yapısı, içine konulan suyun kalitesi, besin maddeleri, atıkların kontrolü, türlerin aynı ortamda birbirleriyle uyumu öncelikle dikkat edilmesi gereken konulardan olup bunlar dikkatle planlanmalı ve buna göre akvaryumlar kurulmalıdır. Akvaryum koşulları, ele alınan balık türlerinin doğal yaşamlarına uygun ve kusursuz bir şekilde düzenlenmelidir. Bunun için de akvaryumun içerisine konulacak canlıların doğal yaşamı önceden iyice araştırılmalıdır. Akvaryum boyutu ne olmalıdır : Akvaryumlar çeşitli büyüklüklerde ve şekillerde yapılabilmektedir. Boyutları 100 mm ile 350 mm arasında olan ve hacmi 1 ile 4 litreyi ancak bulan minyatür akvaryumlar genellikle küçük su bitkileri için uygundur. Fanus gibi küçük cam kaplar içerisinde ise az sayıda Japon ya da Beta balıkları bakılabilmektedir. Küçük bir cam yapının içerisine Japon balığı ya da ufak bir bitki koymak mümkündür. Ancak bazı konulara dikkat etmek gerekir. Bu nedenle büyük akvaryumlar kurmak, balıkların rahat hareket edebileceği ortamlar oluşturulması ve suyun kalitesinin daha uzun sürede korunabileceği göz önünde bulundurulursa daha sağlıklı bir seçim olacaktır.
Hangi malzemelerden bir akvaryum yapılabilir: Akvaryum, çoğunlukla cam ya da akrilik denilen yüksek dirençli malzemeden yapılır. Akvaryum yapımında camın mutlaka güvenilir bir yerden alınması ya da kestirilmesi ve kaliteden ödün verilmemesi gerekmektedir. İster cam ister akrilik malzemeden yapılmış olsun bir akvaryumda genel olarak aranan özellikler şunlar olmalıdır: Ucuz olması düşüncesi ile gerekli cam kalınlığından taviz verilmemelidir. Ayrıca dışarıdan çok ucuza ithal edilen bazı camların kaliteli olmadığı bilinmeli ve markasından emin olunan bir fabrika ürünü tercih edilmelidir. Bu konuda cam satıcılarından veya akvaryumculardan doğru bilgiler elde edilebilir. Akvaryumun camları düzgün kesilmiş olmalıdır. Cam kesiminde mili metrik bir kesim hatası bile akvaryumun yapımında veya yapıştırılmasında sorun yaratabilir. Bu nedenle cam kesim işleminin usta bir camcı tarafından yapılması önerilir. Cam ister camcıda kestirilsin ister hazır alınsın yapısında en ufak bir kabarcık veya cam üzerinde dalgalanma olmaması gerekir. Çünkü cam üzerinde bulunan bir yapım hatası balıkların dışarıdan seyredilmesinde sorun yaratacaktır veya kırılmaya karşı dayanıksız olacaktır. Akvaryumun yapıştırma yerleri silikon ya da cam macunu olabilir. Birleşme yerleri temiz ve kuru olmalıdır. Akvaryum için özel olarak üretilmiş kaliteli ve zehirsiz yapıştırma malzemesi kullanılmalıdır. Akvaryum orantılı olmalıdır. Yüksekliği, taban genişliğinin 2 - 2,5 katını geçmemelidir. Böylelikle devrilme riski ortadan kalkacaktır. Akvaryum yapım materyali genellikle cam ya da akrilik malzemedir. İkisinin de birbirine göre avantajları, dezavantajları vardır. Cam; diğer formlara nazaran deforme olmayan ama kolay kırılabilen sert bir malzemedir. Bükülme stresi denilen bir noktası vardır ki, tam bu noktaya ulaşıldığında kırılır. Bu nedenle cam kalınlığının akvaryumun büyüklüğüne göre hesaplanması gerekir. Akrilik; şeffaf, dayanıklı, kolay kırılmayan sertleştirilmiş polietilen bir malzemedir. Cam ile kıyaslandığında daha hafiftir, çatlama olmaz ve yansıma yapmaz. Çok hafif yeşilimsi bir renge sahiptir. İyi bir aydınlatma yapıldığında ışık her noktaya aynı miktarda ve hızda ulaşır. Bu özelliği ile deniz akvaryumlarında aranan bir malzemedir. Cama nazaran daha yalıtkandır. Suyun sıcaklık dalgalanmalarına karşı kontrollüdür. Böylelikle balıklar da stres ve hastalık yaratabilecek ısı değişimlerinden korunmuş olurlar. Akrilik akvaryumların bağlantı yerleri daha sağlamdır.
Cam yapıştırmada kullanılan silikon kuruduğunda akvaryumun mukavemeti zayıflar iken, akrilik akvaryum çok daha uzun ömürlü ve dayanıklı olur. Ayrıca akrilik yapıştırma görünmez iken silikon gözle görülebilir ve balıklar için bir kimyasal ilaç uygulandığında kalıntılar silikon üzerinde görülür iz bırakabilir. Cam çizildiğinde onarılamaz, ancak akrilik bu yönüyle yenilenebilir. Yine de günümüzde akvaryum yapımında daha ucuz olması nedeniyle cam malzeme yaygın olarak kullanılmaktadır. Akrilik malzeme, yüksek ısıda istenilen forma getirilerek farklı modellerde akvaryum ve tanklar yapılabilir. Bu amaçla piyasada silindirik ve yuvarlak yapılı pek çok akvaryum modellerinin pazarlandığı görülür. Dayanıklı ve dengeli bir akvaryum yapımı için nelere dikkat edilmelidir: Öncelikle göz önünde bulundurulması gereken cam kalınlığı olmalıdır. Akvaryum yapımında materyal ne kadar sağlam olursa olsun, hacim ile cam kalınlığı orantılı olmaz ise güvenlik bakımından iyi bir akvaryum kurulamaz. Odadaki sıcaklık değişimi, akvaryum içindeki su sıcaklık değişiminden farklı olacağından akvaryumun camına genleşme nedeniyle farklı bir basınç oluşturacaktır. Eğer cam kalınlığı akvaryumun büyüklüğü ile orantılı değilse, camın patlaması her zaman olasıdır. Yan tarafta cam kalınlığı ve akvaryum boyutları ile ilgili tablo sunulmuştur. Tablo 1`de verilen Güvenlik faktörü: Uygulanabilecek en fazla yük / izin verilen yüktür.
Sıra yan cam kesim hesabına gelir. Kesilecek yan camların yüksekliği ön ve arka camların hesabında olduğu gibi 49.1 cm olacaktır. Yan camların eni ise şu şekilde hesaplanır; bir yan camın iki yan kenarı vardır. Böylece iki cam kalınlığı 7+7=14 mm ve iki silikon boşluğu için 2+2=4 mm ve tümünün toplamı 14+4=18 mm eksik; diğer bir deyişle 50-1,8=48,2 eninde kesilecektir. Demek ki yan camlar 49,1 x 48,2 ebatlarında kesilecektir. Akvaryumun Yapıştırılması: Camlar istenilen ölçülerde kesildikten ve kenarları dikkatle t ö r p ü l e n d i k t e n (rodajlama) sonra temiz, kuru bir yere konur. Hazırlanan camlar yukarıda anlatıldığı gibi bir adet taban camı, iki adet yan, ön ve arka camlar olmak üzere beş parçadır. Yanlar ile ön-arka camlardan daha kalın kesilmiş taban camı üstü temiz, pürüzsüz bir masa üstüne konur. Camın öne bakan üst yüzeyine çepeçevre silikon çekilir. Silikon tabancası 45 derece açıyla tutulursa daha rahat çalışılır. Çekilen bu silikonun üstüne önce arka cam oturtulur. Arka camı yapıştırdıktan sonra iki uzun kenarına yeni silikon çekilmiş yan camlardan biri taban camına oturtulur ve arka camın kenarına gelecek kısmına yine silikon çekilir; bantlarla yan camlar sabitlenir. Son olarak ön cam da tabana oturtulur ve kenarları silikonlanmış yan camlara bitiştirilir. Camlar silikon ile yapıştırıldığı sırada bantlar ile birbirlerine birleştirilen kısımların ayrılması önlenir. Yapıştırma ve bantlama işi bitince akvaryumun silikonlanmış olan her köşesi iyice kontrol edilir. Hava kabarcığı kalmışsa silikon biraz sıvazlanarak deliklerdeki hava dışarı çıkartılır. Akvaryum yerinden oynatılmadan 2-3 gün kurumaya bırakılır. Resimde bir akvaryumun yapıştırılışı gösterilmektedir.
Devamı gelecek sayıda...